SHPËRNDAJE

 
Kushedi sa ditë e sa netë ishte në atë gjendje. Dikush e kishte sjellë n’ atë vend që kundërmonte borë e bjeshkë e gjethe të kalbura shkoze dhe ai, ish përfaqësuesi më i lartë diplomatik i Mbretërisë Shqiptare, kishte përshtypje se ishte katandisur në një kishë katedrale dhe të gjithë engjujt e saj ishin duke interpretuarprologun e një opere të gjermanit Wagner.
Gjithnjë ishte i prekur. Ai kurrë s’ kishte menduar që egzistonin netë si kjo e funtmja, netë të ftohta e të ngjethshme, dhe ai, i braktisur në një vetmi të pamerituar, do ta ndiente aq fuqishëm erën e gjymtyrërve të lara me kemikalje. Me sa duket, ata të agjensisë mortore kishin sjellë edhe lule, sepse të gjitha poret e ajrit lëshonin një aromë të rëndë zymbylash e tulipanësh. Për ca arsye që s’i kishte të qarta, Shkëlqesia e ndjeu veten si të braktisur, por kjo nuk e shqetësoi shumë. Ai dhe vetmia ishin miq të vjetër. Me një përjashtim të vogël, që shkonte deri në moshën e beqarisë, kur shoqërohej me një madmuazel nga Franca, ai tërë jetën kish qenë i vetëm, por vetmia që ndjeu n’ atë vend ishte aq e huaj, aq e ftohtë, saqë pritonte t’ i çilte hapte qepallat, edhe pse terri që mbretëronte përtej tyre,njësoj si ariet që vinin nga ana e kundërt e sallës, i jepnin të kuptonte se gjendej në një vend të hapur dhegjatë kohës që ai e interpretonte njërin nga preludet e operësLohengrin, kënga e nimfave perëndonte si dielli nën detëdhe vendin e saj e zente një heshtje e rrebtë.
Tani që dhe notat e funtme u shuan, ai i hapi sytë dhe, përtej qepallave që i dogjën nga dhembja, pa ca hije të gjata, gjeometrike, të një drite që vinin nga rruga dhe pjerrtas mbyteshin në terr. Pastaj i ranë në sy edhe gjymtyrët e zbehta të një llambe që zgjatej drejt kokës së tij, ca pëlhura të errëta që zgjateshin teposhtë, si dhe katrorët e paqartë të ca kornizave që nxinin në distancë. Duhej të ishte vonë, se heshtja që e kishte mbërthyer hapsirën ishte akull e ftohtë. Atje diku, në lëndinat e padukshme të heshtjes, shquanin të rënat e liga të një ore.
Jo, s’ po dua të mendoj, tha. Nuk ia vlen barra qirasë. Sa më shpesh që e kujtoj atë orë, aq më shumë më rritet urrejtja.
Me këto fjalë i mbylli sytë dhe prapëprovoi ta prekte atë çastin e rrëqethshëm kur drita, një vetëtimë e thepisur zjarri,ia çau trurin më dysh dhe i këputi të gjitha fijet që e lidhnin me atë tavilinën e drunjtë ku ishte ulur t’ ia shkruante ca rreshta një miku të tij, të cilit tani nuk ia kujtonte emrin.Kish kohë që kish filluar të harronte dhe kjo mynxyrë i vinte më shpesh natën, se sa ditën.
Ku ishte, vallë, dhe ç’ ishte kjo heshtje që e kish vrarë jetën, uturimën e makinave dhe të qeshurat e njerëzve që shkonin vonë te shtëpia? Mos e kishte marrë dikush peng dhe tani, para se t’ ia numëronte një plumb në gojë, priste orën kur bota do të kridhej në gjumë? Gjithçka ishte e mundur. Qyshdo që provonte ta gjente atë dhiaren e ngushtë, ngjyrë shojze, që e lidhte me letrën e braktisur në tryezë, ai s’ e gjente dot thikën e përshtashme për ta çarë terrin që kish që kish lëshuar rrënjë nën rrashtë e tij.
Kishte pritur gjithçka,epidemi, termete, kryengritje, por assesi që ai tullaci i Predapios, të cilin zuzarët e quanin il Duçe, do të zbarkonte në Durrës dhe do ta kurvëronte Shqipërinë si ato laviret e Lokanos. Mendja e tij kishte shkelur nëpër lloj lloj theqafash, por asnjë herë se vëllezërit e tij, shqiptarët e tij, do ta pritnin Çanon me kafe, si ndonjë çlirimtar, deri sa Lartmadhëria, mbreti i tyre, ikte si lepur. Që nga ajo ditë, zoti aambasador kishte hyrë e kishte dalë nga Ministria e Jashtme Amerikane si Monsieur Askushi. Si mister Nobody.
Eh, vafçin në djall… Bile edhe pak më larg, si të jetë e mundur. Edhe ai zogu i të gjitha pulave, edhe ministrat e tij. Haram djersa që kish derdhur për ata krimba të qenefit. Të jesh derr, ani do pëllcisje nga inati,jo më pasardhës i një dere që kish nxjerrë gjykatës, konzuj e pashallarë. Mjerisht, çdo rregull, qoft edhe më e liga, kishte edhe përjashtime. Ata që Lartmadhëria, mbreti i të gjithë shqiptarëve, i quante pasardhës të Gjergj Kastriotit, pak vite më parë i kishin brohoritur Musolinit.I kishte parë vetë, me sytë e tij, në zhurnalet e kino “Grandit”, kurse ky, ministri i tyre, i kishte prishur sytë duke shfletuar libra dhe duke i thyer dhëmbët për pavarsinë e tyre, që një natë si kjo ta lenin si kërmën e një qeni të copëtuar nga ujqët. Nuk e kuptonin mushkat se Duçja ua kish marrë atdheun dhe shumë shpejt do t’ i lente në thonjtë e Grekut.
Gjatë krejt nëntorit kish qenë pa qejf. Kish patur ca dhembje të pakëndshme të kokës, këmbët i kishte të rënda, mezin e kishte bëllok dhe, sa herë që duhej të shkonte në State Department, për të parë nëse kishte diçka të re, sytë i mbusheshin me lotë. Papandehur, Lartmadhëria kishte harruar sekishte një ministër në Amerikë dhe ai plak i gjorës’ kishte lekë as për ta vizituar mjekun. Pastaj me çka ta paguante qiranë, me çka ta mbushte barkun, me çka ta blente një kafe, kur jetonte nga lëmosha që ia jepnin anëtarët e “Vatrës”? Që nga ajo Premtja e mallkuar, kur Italiani e kishte zaptuar Tiranën, ky ishte shndërruar në zero me bisht. Ndërkaq, përderisa zoti Corduel Hall e trajtonte mirë, Shkëlqesia e gënjente veten se gjithnjë ishte diplomat dhe prore nuk e kishte harruar Zoti. Shqiptarët, ama, s’ e kursenin fare. Ca prej tyre, ata më zemërprishurit,tërë kohën e bombardonin me letra anonime dhe e quanin mendjemadh, oportunist, psikopat, çanaklëpirës e përfaqsues të një maniaku matjan. Të tjerët, që e njihnin pakëz më mirë, e mbanin për një shqiptar të madh, mikpritës dhe intelektual të shquar. Pa marrë parasysh ato që villeshin nëpër baret e kryeqytetit amerikan, ai në të vërtetë ishte një xhevahir i Monarkisë Shqiptare dhe askush, me përjashtim të Peshkopit që jetonte në Boston, nuk kishte më tepër merita se ai. Mjerisht, atë ditë që zoti Corduell Hall e ftoi për drekë dhe e njoftoi me vendimin që kishte marrë qeveia amerikane, ate e lëshuan këmbët dhe s’ kishte mallë të shihej me njerëz. Kjo ishte vdekja e tij e parë. Atë ditë ai kishte dalë nga State Departamenti amerikan si njeriu më i poshtruar në botë. Shyqyr që s’ e kishte Peshkopin me vete, se ai do ta bënte këngë. O, Filan Fidan i gjallë, more nam me turp në ballë. Kështu disi i lidhte ai satirat e tij.
Por shtigjet e të Madhit Zot janë të shumtë. Volteri kishte të rejtë kur thonte se – edhe sikur të mos egzistonte, ne do ta shpiknin vetë, sepse jeta ynë – pa mrekullitë e tij, do t’ ishte tejet banale. Njëra nga ato mrekulli kishte ndodhur nja tri javë më parë, kur aleatëve rusë dhe dhe anglo-amerikanë, iu kishte rënë ndër mend se shqiptarët ishin goxha të përshtatshëm si mish për top dhe, për t’ i joshur në luftë, ata, nëpër mjet ministrave të tyre, kishin lëshuar një deklaratë që – nëse shqiptarët do t’ i zenin armët kundër Hitlerit e Musolinit, qeveritë e tyre s’ do ta pengonin Shqipërinë të mbetej shtet “më vete”. Për çudinë e tij, ata s’ e kishin përmendur fare Lartmadhërinë, Ahmet Zogun, që de facto ishte punëdhënës i tij, por e kishin lënë anash, si kulaç të papjekur, që shqiptaret vete të vendosnin mbi fatin e tij. Ata mund ta kthenin prapë në fronin mbretëror ose ta flaknin në pirg të plehut.
Kushdo që i njihte të huajt pak më mirë, do ta kuptonte që deklarata e rusëve dhe amerikanëve ishte mjaft suspekte. Paçka se shqiptarët e ngratë, që nga Larmadhnia e deri te samarxhinjtë e varfër, me të marrë vesh për egzistencën e saj, dolën në rrugë, shpërndanë trakte, ulën flamujt italianë nga ndërtesat publike dhe kërkuan armë për të luftuar. Të paktën ashtu i shkruante ai kapsamuni, Sotir Martini, nga Londra dhe zoti Ambasador, me nxitjen e tij, e kishte njoftuar Peshkopin që duhej të zgjoheshin nga gjumi dhe ta kontaktonin zotin Corduell Hall. Pa marrë parasysh botëkuptimet e tyre individuale, ata duhej të bashkëpunonin për një Shqipëri të Re. Dhe çdo gjë eci mirë sepse Shkëlqesia, përveç prokurave që kishte nga Mbreti, ishte edhe kryetar i “Vatrës”, një organizate mbarshqiptare, ndërsa Peshkopi ishte sekretar i saj.
Mjerisht, konditat e zotit Corduell Hall ishin poaq të hidhura sa dhe helmi që duhej ta pinte Sokrati. Se sa ishin apo s’ ishin trima shqiptarët, s’ i interesonte aspak atij juristit amerikan. E qenësishme ishte që shqiptarët, nëse donin shtet më vete, duhej të kishin një prijës të aftë, pastaj një qeveri provizore, edhe ate, të përbërë nga të gjitha rrymat politike, dhe një garancion që asnjëri nga anëtarët e asaj qeverie s’ do të largohej para se të mbaronte lufta. Mjerisht, sipas amerikanit Corduell Hall, njëriu më i përshtatshëm për ta drejtuar atë qeveri nuk ishte Lartmadhëria, Ahmet Zogu.
Helà!.. Kjo ishte pak më e vështirë se Lëmshi Gordian. Këte s’ e zgjidhte as Leka i Madh, jo më ata loparët e Vlorës dhe Mallakastrës… Sikur t’ ishte ky që vendoste, çeshtja do të zgjidhej sa hap e mbyll sytë, po kush e dëgjonte këte?! Shqipëria, si ajo që kish qenë, ashtu dhe ajo që do bëhej, nuk kishte burrë më të përshtatshëm se Peshkopin. Ky e njihte Hirësinë që nga koha kur e nxirte revistën, kishte ngrënë e kishte pirë e kishte debatuar me të, por meritat s’ ia merte dot. Peshkopi ishte si i gatuar për atë rol sepse, në dorë të parë, ishte shqiptar, dhe në dorë të dytë ishte intelektual, kishte shpirt demokrati, ishte liridashës dhe majtist i respektuar. Të gjithë ata rrugaçët tjerë që, pas ikjes së Peshkopit nga Shqiperia, endeshin nëpër Francë, Itali, Spanjë e Rusi, nuk peshonin as sa qurrat e tij. Mjerisht, peri këputet aty ku është i hollë. Në vend se ta zente timonin dhe ta formonte një qeveri për Shpëtimin Kombëtar, Peshkopi i shmangej asaj sfide. Nuk donte të merrej me politikë. Qysh s’ e kishte lutur, qysh s’e kishte trimëruar, qysh s’ e kishte joshur, por ai s’kishte luajtur nga e vetja. Sipas Peshkopit, atë post duhej ta mbante Lartmadhësia, sepse ate e patën njohur si Fuqitë e Mëdha, ashtu dhe të Voglat. Ai vetë, që dikur kish qenë kryeministër dhe tifoz i Vladimir Iliçit, s’ kishte nerva të merrej me ca abdallë si Shefqet Vërlacin, Mitat beun apo teneqexhinjtë që i kishte rekrutuar një serb nga Kosova. Dhe kishte të drejtë. Si ky, që kishte shkelur të gjashtdhjetepestat e vuante nga diabeti, tensioni i lartë e pagjumësia, ashtu dhe Peshkopi, që ishte pak më i ri, ishin tejet të shkolluar për t’ u ulur në një tryezë me ca veshgjatëve që kurrë s’ e kishin mbaruar një klasë të hajrit.
Edhe ky vetë, c’ est vrais, kishte gabuar ndonjë herë, po kurrë s’ i kishte mohuar gabimet e tij. Ate e dinin të gjithë ata që kishin lexuar artikujt e botuar nëpër gazeta të ndryshme. Ç’ është e drejta, ky kurrë s’ ishte penduar që e kishte sharë dhe poshtëruar Lartmadhërinë. Mjerisht, sharjet e tij s’ kishin nxjerrë gjë në dritë. Sa më shumë që e kishte sharë Ahmetin, aq më shumë iu kishin shmangur miqët e vet. Atdhetarët e vërtetë nuk i donin kritikat, nuk e donin përçarjen. Të gjithë, duke filluar nga Fishta, Asdreni, Lazgushi e Mit’hati kishin ardhur në përfundim se më mirë ishte të kishin një mushk shqiptar, se të kishin një kalë të huaj.
Kështu ishte gatuar Jeta. Atë rrugë kishte ndjekur njerëzimi. Që nga koha e Gilgameshit, kur njerëzit i shkruanin fjalët e tyre nëpër gjethe të misrit apo tjegulla të baltës, i Madhi Zot i kishte ndarë në zejtarë dhe parazitë. Ky e donte zejtarinë dhe, si i tillë, tërë jetën duhej të shkruante vjersha, rrëfime, novela e artikuj të ndryshëm. Ndërkaq Lartmadhëria, që me zor i lidhte dy fjalë në gjuhën e tij, duhej ta shiste atdheun për të jetuar si parazit. Deri sa ia mori italiani Duçe dhe e shndërroi në lypës. Kjo s’ ishte në rregull dhe këtij, që ishte natyrë e ndjeshme, shpesh herë i dukej që edhe Zoti, njësoj si prindi, ishte i padrejtë me fëmijët e tij. Se t’ ishte e kundërta, ai do ta dënonte Kainin dhe do ta ngjallte Abelin e ngratë.
Eh, kot i kishte rënë në qafë Peshkopit të ngratë. Edhe ai ishte një kurban. Se mos ishte për prift ai? Nuk ishte, po e veshi rasën për t’ i shpëtuar vëllezërit e vetnga thonjtë e Grekut. As ky, mjeshtri më i madh i shqipes moderne, nuk posedonte ara e livadhe, dhe duhej ta nxirrte kafshatën e gojës duke ua puthur duart çorbaxhinjëve grekë e shqiptarë.
Ç’ ishte,vallë, ajo lodhje, ajo trallosje? Kish një shekull që po e kërkonte atë fije të mallkuar, po s’ e gjente askund. Atij i kujtohej mirë dita, se ishte ditë e marte, pastaj biseda e shkurtër me Sotir Martinin, agjutantin e Lartmadhërisë, si dhe tufa e zarfave që bleu për të shkruar ca letra, por ato tjerat s’ i kujtoheshin fare. Ishin zhdukur si harrabelat nëpër shkurre.
Atë ditë bënte ftohtë, porshitoret ishin plot me njerëz. Edhe pse Amerika kishte hyrë në luftë, qeveria e zotit Roosvelt e kishte veshur vendin me pisha dhe Washingtoni ishte shndërruar në një arkipelag dritash. Të krishterët amerikanë blenin peshqeshe, shkruanin kartolina dhe gëzoheshin që po vinte Krishtlindja. Ngado që i drejtoje sytë, nuk shihje tjetër pos grave e burrave të ngarkuar me peshqeshe, pije dhe fruta tropike.
Të gjitha këto i kishte parë dhe i mbante mend. Mbante madje mend edhe çastet kur po matej t’ ia blente një tufë me lule zonjës Daisy, sherbtorës së tij, por ate e la për ditën e nesërme. Pas bisedës që kishte zhvilluar me Sotirin, ky kishte të ngutur dhe duhej të mirte kontakt me miqët e tij. Në dorë të parë duhej të mirte kontakt me Peshkopin, pastaj me ata tjerët. Ishte pa tepër i lodhur, por shpirti tij donte fluturime të reja, fluturime të larta… Të paktën deri sa të bëhej Shqipëria…Ajo fjalë ia rrëqethte mishtë dhe ai, pa marrë parasysh se nuk kishte njerëz n’ atë vend, e ndiente veten të trishtuar kur ulej në kinema dhe shikonte tanksat, ushtritë dhe gjymtyrët e njerëzve të copëtuar nga gjylet e topave. Si ishte e mundur që gjithë ata njerëz vriteshin për mustaqet e Hitos dhe Stalinit.?
Tani që po pushonte përtej qepallave të mbyllura, ai e kishte të qartë, të paktën ashtu i thonte truri, se egzistonte në trurin e tij një gjymtyrë e paemër që punonte si ora – tik tak, tik tak, tik tak – dhe e cila përpiqej ta kthente akrepin prapa, për të mësuar se çfarë kishte ndodhur këtë ditë, këtë muaj apo këtë vit; mjerisht, sado që gërmonte nëpër trurin e tij, Shkëkqesia nuk e gjente asnjë vigmë, asnjë telefonatë, asnjë makinë urgjence, asnjë stetoskop. Diçka ishte përmbysur në kokën e tij dhe ai, që kurrë s’ e kishte parë botën nga këndvështrimi horizontal, e ndjeu veten të shqetësuar. Sekush e kishte vënë një tufë zymbylash pranë tij dhe aroma e tyre i shkonte në nerva. Ai kurrë s’ i kish dashur zymbylat, sepse zymbylat ia kujtonin kohën kur ishte diplomat i vërtetë dhe, si përfaqsues i Mbretërisë Shqiptare, duhej të shkonte nëpër ceremonitë mortore dhe të dëgjonte fjalime të gjata e poetike. Edhe atbëbotë, njësoj si tani, e ndjeu veten të trishtë e të bezdisyr.
Nata ishte zbardhur nga vitet. Atë natë ai e kishte pritur njëmijë e treqind e shtatëdhjetë e pesë netë me radhë, me shpresa se, kur do të ulej të hante darkë me të, do ta kishte mendjen poaq të qartë sa dhe lumenjtë që e lagnin vendlindjen e tij. Të gjitha ato që kishte përjetuar gjatë jetës së tij ai do t’ ia vente përpara si gurët e shtrenjtë të një qafore. Mjerisht, tani që e kishte kaluar atë derën e saj të tejdukshme dhe do ta fillonte atë rrugëtimin e gjatë drejt fshatrave e qyteteve që kishte shkelur, ai zuri ta kuptonte se sishte matufosur dhe po i ngatërronte emrat e ngjarjet me njëra tjetrën.
Po ajo zhurmë që çau lëkuren e saj? Vërtet ishte një krizmë e thate dere apo veshët i kishin bërë?
Ai që kishte hyrë brenda duhej t’ ishte më i gjatë se ky. Vinte pa u ngutur, duke shkelur rëndë – rëndë parketin e asaj që duhej t’e ishte kishë katedrale. Ajo më e mira që që mundej të bënte Shkëlqesia ishte të çohej përgjysmë dhe ta priste në këmbë, siç e kërkonte bontoni diplomatik, por ku s’ kishte caktuar ndonjë takim me të. Ai, deri në ditën e pesëmbëdhjetë të dhjetorit kishte patur shumë shokë e miq, por evolucioni i ngjarjeve s’ i kish dhënë kohë të falej me ta. Tani që i panjohuri po vinte drejt tij, më e mira që mundej të bënte ishte të rrinte përtejqepallave të mbyllura.
“ Si po e ndjeni veten, monsieu? – e pyeti ai që i erdhi pranë. Atë zë e kishte dëgjuar diku, por vendi nuk i kujtohej.
S’ ka dyshim që paskam vdekur. Ky që po më flet do jetë ndonjë mëkatar dhe ka ardhur të kërkojë mëshirë nga i Madhi Zot. S’ ishte shumë i prirur t’ ia kthente përgjigjen.
“ Mirë, falemnderit,” tha. Për pa i hapur sytë. “ Ka tri – katër ditë që po ndiej se shpirti im, si krimbi i mëndafshit, ka dalë nga kurmi dhe po shkon drejt Qiellit. Më duket sikur jam katandisur në një kishë katedrale dhe, përderisa po i interpretoj preludet e Vagnerit, më përcjell një kor laviresh gjermane. Po ti, vëlla, kush je që po bredh natën si Hamleti?”
“ Jam miku juaj, monsieur,” i tha tjetri. “ Kam ardhur të ju njoftoj se makina që keni porositur gjendet në Arlington Street, jo shumë larg asaj kishës, ku shkonit e pinit kafe me Peshkopin. S’ ka nevojë të nguteni, se kemi kohë.”
Makina, tha. Ky, pra, s’ kishte porositur ndonjë makinë. Nga doli makina tani, mendoi Shkëlqesia, pasi u rrotullua në krah, dhe me mund i hapi sytë e lodhur. Ai që po i dëftonte gjepura ishte i ri dhe duhej t’ ishte pasanik i madh. Kishte veshur një kostum të shtrenjtë anglez, discrete, tres elegante, këpucë të zeza, këmishë të bardhë dhe një kollare mëndafshi.
“ Ju s’mund të jeni miku im, monsieur, se nuk e mbaj mend që ju kam takuar diku,” i tha plaku. “ Pata ca miq, po ata ikën nëpër botë, sepse s’ donin të jetonin me zuzarët, dackanjarët e fashistët e Duçes. Nga ju kam juve? Mos jeni nga Kallabra?”
Ai tjetri dukej goxha derr, sepse e mori një karrigë dhe u ul përballë tij. Pak më tutje vezullonte një foltore, mbi të cilën pushonte një libër i kuq me kopertina të trasha.
“ Vërtetë s’ po më njihni, monsieur?” e pyeti tjetri.
“ Je suis desolé, mon chere, por nuk po më kujtohet fytyra juaj,” i tha plaku duke ia picërruar sytë. “ Më vjen keq, po herë pas here, kujtesa po më le në baltë. Kjo do të ndodhë edhe me juve, kur të mbushni ca vjet dhe ta leni pas shëndetin mental.”
Ai tjetri brofi në këmbë dhe, pasi e ndezi një cigare, eci drejt asaj tryzës që gjendej përballë plakut. Flokët i kishte ngjyrë gështenje, fytyrën të thatë, simpatike ndërsa zërin të butë, miqësor. Ku e kish parë, vallë?
Ai tjetri, i panjohuri, dukej i brengosur.
“ Kam përshtypje se, pas asaj që ka ndodhur me juve, një pjesë e vetëdijes tuaj është gjithnjë në gjumë,” tha. “ Megjithate, kjo s’ është ndonjë humbje e madhe, se memorja do t’ ju kthehet cilindo çast. Megjithate, puna ma do të prezantohem. Unë jam Edi Gjilpëra, monsieur, gjegjësisht dr Edi Gjilpëra dhe, përpos vendesh tjera, kam praktikuar edhe në fshatin Mamurras të Shqipërisë. ”
Shkëlqesia, zoti ambasador, përpak s’ i shqeu sytë. Atij iu kujtua diçka nga ajo aventurë e moçme, por truri i tij ishte gjithnjë i lodhur nga dhembjet që kishte përjetuar.
“ Hiqmu qafe, zoti Djall, se nuk jam Fausti, po një diplomat i varfër shqiptar,” i tha të panjohurit. “ Mos u tall me mua, se jam plak dhe kam filluar të mos i duroj shakátë e pakripura.”
Ai tjetri, që e quante veten mjek, e nxori kutinë e cigareve, një kuti e bardhë filigrani, dhe pasi ia zgjati plakut, i foli me tonin e njeriut familjar.
“ Nuk po tallem, monsieur,” i tha me zë të sinqertë. “ Pa marrë parasysh ajo që ka ndodhur, as koha, as vendi nuk më duken të përshtatshme për të humbur kohë. Është detyra ime t’ ua kujtoj se jam dr Edi Gjilpëra, nipi i atyre Gjilpërajve që dikur jetonin në Petersburg.Unë, me ndihmën tuaj personale, kam depërtuar në parnasin e letrave shqiptare dhe atje kam siguruar një vend goxha të mirë.”
Këtë herë Shkëlqesia e pa të panjohurin me një sy tjetër. Ku ta dijsh, diçka duhej t’ ishte e vërtetë, por ai ishte gjithnjë i lodhur, i rraskapitur. Ai sikur e kish dëgjuar atë emër, por Djalli e dinte se ku dhe kur kish ndodhur. Ata Gjilpërajt ishin tregtarë të mëdhenj dhe merreshin tregtinë e drithit. Drithin e blenin poshtë, në jug të Rusisë, dhe e shisnin në Francë, ndërsa verën e blenin në Francë dhe e shisnin në Rusi.
“ Po mirë, o Edi, ku jemi kështu dhe kush më ka sjellë këtu,” e pyeti plaku, krejtësisht i pandërgjegjshëm se ishte ulur në gurmazin e një arkivoli të hapur.
“ Jemi në New England Mutual Hall, sir,” i tha tjetri. Zëri tij pasqyronte respekt, po dhe keqardhje.
Edhe një lëmsh i ri “gordian”. Ku e kish dëgjuar, vallë, atë emër dhe kush e kishte sjellë në këtë vend? New England Mutual Hall, tha Edi Gjilpëra. Ky emër ishte aq i huaj, saqë Shkëlqesia, zoti Ambasador, si të gjithë pleqët arterio-sklerotikë, ia zgjati mjekut dorën dhe zbriti në dysheme, për pa vënë re se krevati ku kish qenë ishte një arkivoli i veshur me pëlhurë mëndafshi.
Ai ishte i veshur si gjithmonë – kostumi gri, këmisha e bardhë, këpucat ngjyrë vishnje, kollarja pika pika – thua se po shkonte në një koktej diplomatik. Rreth e përqark tij digjeshin nja tre – katër qirinj dhe era e zambakëve, karajfilave e dyllit të djegur ia zente frymën.
( vazhdon)

Shkruan: Ramadan Rexhepi