Platforma e vullnetit të ri politik

Tani, topi është në fushën e shtetit për t`i shqyrtuar kërkesat e platformës politike të Luginës së Preshevës, por edhe të Prishtinës për t`i mbrojtur tash ajo mundësisht interesat e Luginës së Preshevës

Belgzim Kamberi

Platforma politike e subjekteve politike shqiptare të Luginës së Preshevës, e miratuar nga këshilltarët komunalë shqiptarë të Kuvendeve Komunale të Preshevës, Bujanocit dhe Medvegjës paraqet një realitet të ri për proceset rajonale. E përpiluar kryesisht si rezultat i fillimit të procesit të bisedimeve midis Prishtinës dhe Beogradit për zgjidhjen e statusit të Kosovës, platforma e minoritetit shumicë shqiptar të jugut të Serbisë shpreh vullnetin  dhe kërkesat e reja politike të këtij komuniteti, meqë në të kaluarën e afërt shqiptarët vendorë patën shprehur vullnetin e tyre në rrethana të tjera politike, si referendumi i vitit 1992 gjatë periudhës së pushtetit të Millosheviqit, ku shumica absolute qe përcaktuar për “autonomi politiko-territoriale, me të drejtë bashkëngjitje me Kosovën”; apo edhe me platformën politike të grupit negociues të shqiptarëve të Luginës së Preshevës gjatë periudhës së konflikteve të armatosura në këtë rajon gjatë viteve 2000-2001.

Platforma e miratuar më 14 janar të këtij viti paraqet një vullnet të ri politik, së paku në kuptimin kohor, meqë nga përmbajtja e saj nënkuptohet se ajo është harmonizuar me rrethanat e reja politike të krijuara pikërisht pas Deklaratës së Demilitarizimit (e njohur si “Marrëveshja e Konçulit”) të 21 majit, e cila jo vetëm që i dha fund përleshjeve të armatosura, por edhe mundësoi nismën e procesit të paskonfliktit, i cili e kishte integrimin dhe përfaqësimin proporcional të shqiptarëve në strukturat shtetërore serbe për detyrë parësore. Pra, rreth pesë vite pas nismës së këtij procesi, shqiptarët e Luginës së Preshevës e rishprehin vullnetin e tyre politik. Ndryshe nga më parë, platforma e tanishme politike nuk e konteston në mënyrë të zhdrejtë sovranitetin dhe integritetin e shtetit mbi Luginën e Preshevës, pos nëse nuk respektohen parimet e Grupit të Kontaktit për Kosovën. Përndryshe, bazuar në platformën, atëherë rishfaqet vullneti i vjetër politik – Referendumi vitit 1992 që nënkupton dislojalitetin ndaj shtetit. Prandaj, në këtë kontekst, platforma e tanishme politike shpreh në mënyrë më të kristalizuar lojalitetin e shqiptarëve lokalë ndaj shtetit dhe gatishmërinë për t`i respektuar kufijtë ekzistues, gjë e cila do të duhej të mirëpritej nga Beogradi nëse i respekton parimet e Grupit të Kontaktit për Kosovën dhe e cila do të duhej së paku të përshëndetej nga bashkësia ndërkombëtare.

Megjithatë, platforma politike i mbron para së gjithash interesat e Kosovës duke qenë në përputhje me qasjen e bashkësisë ndërkombëtare - si hartuese e parimeve të Grupit të Kontaktit -, megjithëse kjo e fundit mbron vendosmërisht qëndrimin se Lugina e Preshevës është pjesë përbërëse e Serbisë dhe se zgjidhja e problemeve ekzistuese të saj duhen të zgjidhen me Beogradin, e jo me Prishtinën. Po si, platforma politike e shqiptarëve të Luginës së Preshevës jo vetëm se nuk i dëmton në thelb interesat dhe kërkesat e Prishtinës rreth çështjes së statusit të Kosovës, të cilat janë identifikuar nga ana e grupit necociues të Prishtinës nëpërmjet grupit të tij politik, por përkundrazi edhe i stimulon. Njëherësh, platforma e korpusit lokal politik shqiptar nuk i jep shkas argumentimit të zhurmshëm të Beogradit se pavarësia e Kosovës është burim destabilizimi rajonal për shkak se do të rrjedhonte me synime territoriale të ardhshme të Prishtinës zyrtare ndaj Luginës së Preshevës. Ndryshe nga versioni i parë formal i platformës, i cili në ndërkohë pësoi ndryshime para miratimit të saj, versioni përfundimtar zyrtar përqendrohet në kërkesa, të cilat nuk u adresohen për zgjidhje Prishtinës ose nuk ndërlidhen me sistemin e Kosovës, gjë për të cilën shfaqte mllef bashkësia ndërkombëtare. Njëlloj, platforma politike e Luginës së Preshevës vihet në mbrojtje të interesave zyrtare të Kosovës lidhur me moscenimin e kufijve të saj. Duke i mbrojtur parimet e Grupit të Kontaktit për Kosovën, ku siç dihet refuzohet ndarja e Kosovës, subjektet politike shqiptare të Luginës së Preshevës tërheqin tërthorazi vëmendjen e bashkësisë vendimmarrëse ndërkombëtare se ndarja e Kosovës do të nxiste pasoja edhe në Luginën e Preshevës. Së fundi, duke e vërë theksin mbi decentralizimin, veçmas duke e nënkuptuar parimin pjesërisht identik të proceseve decentralizuese në rajon, platforma politike e shqiptarëve të Luginës së Preshevës bën presion në mënyrë indirekte ndaj kërkesave të hapura të Beogradit për kantonizimin ose ndarjen e Kosovës mbi kritere etnike nëpërmjet procesit të decentralizimit.

Dhe pavarësisht se sa janë gjasat reale që të trajtohet platforma politike gjatë proceseve të ardhshme politike, sidomos gjatë bisedimeve për statusin e Kosovës, ajo e alarmon opinionin e gjerë për kërkesat e minoritetit shqiptar në Serbi gjithnjë duke mos qenë në shpërputhje me parimet e bashkësisë ndërkombëtare dhe duke qenë në pajtim me qëndrimet e qasjen e grupit negociues të Kosovës. Duke pasur parasysh rrethanat e përgjithshme, shqyrtimi eventual i platformës përkatëse politike tanimë varet më shumë nga rrjedha e proceseve vijuese dhe qendrat relevante vendimmarrëse se nga partitë politike shqiptare të Luginës së Preshevës, të cilat kur i përket platformës politike e kanë kryer me përgjegjësi pjesën kryesore të punës duke artikuluar kërkesa të përbashkëta megjithë divergjencat e shumta ekzistuese midis tyre. Tani, topi është në fushën e shtetit për t`i shqyrtuar kërkesat e platformës politike të Luginës së Preshevës, por edhe të Prishtinës për t`i mbrojtur tash ajo mundësisht interesat e Luginës së Preshevës.     

(Ky tekst u botua edhe në të përditshmen « Koha Ditore »)