Pjesa e dytë e letrës së hapur dërguar partive politike

Kjo letër e hapur drejtuar udhëheqësve të partive politike të Preshevës, edhe pas dy vitesh nuk e ka humbur aktualitetin e saj. Situata politike dhe e sigurisë në Luginën e Preshevës është edhe më e tensionuar se para dy viteve. Në Luginën e Preshevës po shtohen forcat ushtarake e policore si dhe njësitet special të xhandarmërisë serbe. Fundi i vitit 2006 ishte caktuar si afat që çështja e Kosovës të zgjidhet në bazë të planit gjithëpërfshirës të Marti Ahtisarit në Këshillin e Sigurimit të OKB-së. Mirëpo me kërcënimin e vetos Ruse dhe mospajtimet e udhëheqjes Serbe, Kosova nuk u pavarësua as në vitin 2007.
Kanë mbetur edhe 3-4 muaj që SHBA-të dhe BE-ja ta pranojnë Kosovën si shtet të pavarur me mbikqyrje ndërkombëtare për një afat të caktuar.
Mirëpo, sot më 26 dhjetor 2007, Kuvendi i Serbisë, miratoi një resolutë ku parashihet që Kosova të jetë pjesë integale dhe sovrane e Serbisë, ose sipas fjalëve të Koshtunicës: “Kosova ka qenë, është dhe do të jetë përgjithmonë pjesë integrale dhe e patjetërsueshme e Serbisë”. Edhe në këto rrethana mjaft të tensionuara politike, udhëheqësit politik të Preshevës, mbeten akoma të përçarë dhe të paorganizuar, sikur para dy viteve. Kjo papërgjegjësi është shqetësuese dhe brengosëse për popullatën shqipëtare të Preshevës. Përpos një platforme politike të aprovuar në vitin 2006 nga kuvendi i përbashkët i tri komunave, Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë, nuk është ndërmarrë gati asgjë në zgjidhjen e statusit politik të Luginës së Preshevës. Kaluan pesë vjet, ndërsa partite politike të Luginës së Preshevës, nuk arritën të zgjedhin Këshillin Nacional të këtyre tri komunave të banuara me shqiptarë.
Problem kryesor për mosformimin e këtij këshilli shumë të rëndesishëm është mospajtimi se kush do të jetë kryetar i këtij këshilli. Pra zhvillohet luftë e pakompromis për poste udhëheqëse, kurse çështjet madhore kombëtare janë lënë në margjina.
Meqë nuk janë në gjendje t’i çojnë çështjet jetike përpara, udhëheqësit komunal të Preshevës kanë ndërmarrë kohët e fundit një fushatë për ndërrimin e drejtorëve të shkollave fillore dhe të mesme, siç është rasti me drejtorin e shkollës fillore ,,15 Nëntori,, në Preshevë dhe me drejtorin e gjimnazit ,,Skëndërbeu,, në Preshevë.
Këto dy shkolla janë ndër shkollat më të organizuara në të gjitha trojet etnike shqiptare jashtë Shqipërisë. Mirëpo , udhëheqësve autoktatë komunal nuk u interesojnë sukseset e mëdha të arritura në lëmin e arsimin. Ata janë të interesuar si ti punësojnë servilët e tyre.
Vërsulja në shkollat shqipe dhe destabilizimi i marëdhënieve mes punëtorëve arsimorë të këtyre shkollave, për qëllime personale dhe grupore, është shkelja flagrante në veprimtarinë më të shenjtë të një populli, siç është arsimi dhe shkelje mbi dinjitetin e punëtorëve arsimorë dhe prindërve të nxënësve.
Duhet ta kemi te qartë se drejtorët e shkollave nuk janë të perjetëshëm dhe s’kanë tapi për postet që i mbajmë, por mënyra se si po bëhen këto ndërrime, është krejtësisht e papranueshme dhe shkejle mbi dinjitetin njerëzor të udhëheqësve të shkollave tona.
Duhet të ndërrohen drejtorët e shkollave dhe gjithë udhëheqësit tjerë, nëse korruptohen kompromitohen, janë të pamoralshëm, janë te paftë për të udhëheq dhe bëjnë përçarje në kolektive të shkollave e jo drejtorët që punojnë nga 10-12 orë në ditë.
Kështu nuk mbrohen shkollat shqipe dhe kauza kombëtare, sepse po merremi me individë, e jo me suksesin e 8000 nxënësve të shkollave fillore dhe të mesme të komunës së Preshevës. Presheva s’ka fabrika. Pasuria jonë më e madhe janë nxënësit e shkollave fillore dhe , të shkollave të mesme, studentët e univirsiteteve dhe gjithë rinia jonë. Ata që nuk e përfillin këtë potencial të madh shkollarësh,të cilët në të ardhmen do ta bartin mbi supet e tyre barrën e prosperitetit të Preshevës, janë të shpronësuar nga të gjitha virtytet morale, njerëzore dhe kombëtare.
Rruga nëpër të cilën kaloi arsimi shqip ishte shumë e vështirë. Duke i mbrojtur shkollat shqipe, gjuhën dhe kulturën shqiptare, sakrifikuan jetën e tyre shumë punëtorë arsimorë dhe patriotë shqiptarë. Rilindasit tanë, njerëzit më mendjendritur të kombit i kushtonin rëndësi të madhe shkollimit të popullit shqiptar në gjuhën amtare. Sami Frashëri në vitin 1881 i shkruante Jeronim De Radës: “Turku nuk pranon të rilindet Shqipëria, sepse dëshiron të mbajë ate në robëri përgjithmonë”. Naim Frashëri shkruante: “ Baba i qytetërimit është liria, baba i lirisë është arsimi”.
Rilindasit erdhën në përfundim se pa hapjen e shkollave shqipe dhe pa ngritjen e vetëdijes kombëtare, Shqipëria kurrë nuk do të pavarësohet. Kështu më 7 Mars të vitit 1887 u hap shkolla e parë shqipe në Korçë me mësuesin Pandeli Sotiri. Vetëm tre vjet më vonë, kisha greke e organizoi vrasjen e Pandeli Sotirit në Stamboll. Armiqtë e Shqipërisë e helmuan Naum Veqilhargjin, themeluesin e Rilindjes Kombëtare Shqiptare. Shovinistët grekë e masakruan Papa Kristo Negovanin me të vëllain e tij, sepse i mësonte nxënësit në gjuhën shqipe.
Petro Nini Luarasin, Shkabën e gjuhës shqipe e helmuan shovinistët grekë, sepse hapi edhe shkolla tjera në rrethin e Korçës dhe të Pogradecit.
Pas pavarësisë së Shqipërisë në vitin 1912 nuk pati probleme për edukimin dhe arsimin e nxënësve në gjuhën shqipe. Mirëpo, për shqiptarët që mbetën në trojet e tyre etnike jashtë Shqipërisë “Londineze”, filluan kohë ende më të liga.
Në periudhën mes dy luftërave botërore, në Jugosllavinë mbretërore, nuk lejohej shkollimi në gjuhën shqipe dhe pregatitej dëbimi i shqipëtarëve nga trojet e tyre shekullore që në masë të madhe edhe e realizuan në bazë të elaboratit të Çubrilloviqit dhe “nobelistit” Ivo Andriq. Në vitin 1929 xhandarmëria serbe vrau Shtjefën Gjeçovin në Zym të Prizrenit, vetëm pse i mësonte nxënësit në gjuhën shqipe. Gjeçovi ka qenë shkrimtar, arkeolog, erudit dhe patriot shqiptar. Në gusht të vitit 1944 nazistët gjermanë varën në Prizren mësuesit Selami Hallaçin nga Presheva dhe Sezai Surroin nga Prizreni.
Më 7 shkurt 1945 në Preshevë u hap shkolla e parë në gjuhën shqipe. Këtë shkollë e hapi solemnisht Abdullah Krashnica, njëri ndër personalitetet më të shquar të Preshevës. Për fat të keq, vetëm 35 ditë pas hapjes së kësaj shkolle, Abdullah Krashnica vdiq në spitalin e Shkupit.
Edhe pse shkollimi i shqiptarëve më nuk kishte të ndalur, regjimi monist i Jugosllavisë nuk kishte besim te punëtorët arsimorë dhe intelegjenca shqiptare. Në vitin 1949 e burgosën mësuesin Shinasi dhe Hulusi Hallaçin, vëllezërit e Selami Hallaçit. Dënimin me burg e vuajtën në ferrin e Goli Otokut në Kroaci, ku ishte i burgosur edhe ekonomisti i dalluar Ali Aliu. Në vitin 1946 e burgosën mësuesin e parë Hilmi Qerimi dhe mësuesin Rexhep Salihu – Hoxha.
Në vitin 1958 e burgosën Mark Gashin, mësuesin dhe drejtorin e shkollës tetëvjeçare të Caravajkës dhe Sejdi Kryeziun, të cilët dënohen me nga gjashtë vjetë heqje lirie.
Në fillim të viteve gjashtëdhjetë e dënuan me tre vjet heqje lirie, arsimtarin tonë dhe themeluesin e shkollës tetëvjeçare të Preshevës Fehmi Salihun, së bashku me mësuesin Shaban Xheladini nga Tërrnoci. Më 10 shkurt 2007 Shaban Xheladinit ia vranë djalin e vetëm Arbenin në demonstratat e “Vetëvendosjes” në Prishtinë.
Me 12 vjet burgim të rëndë e dënuan edhe komandantin e batalonit të Preshevës Skender Kadriun, i cili pas vuajtjes së dënimit punoi si arsimtar në Caravajkë dhe Rahovicë derisa u pensionua, por nën përcjelljen e UDB-së.
Më 1 korrik 1966 u mbajt Plenumi i KQ të LKJ në Brione të Kroacisë. Në këtë plenum u përjashtuan nga postet udhëheqëse forcat dogmatike, nacionaliste, unitariste dhe antishqiptare, në krye me Aleksandar Rankoviqin i cili ishte edhe udhëheqës kryesor i Sigurimit shtetëror UDB-së famëkeqe. Deri në vitin 1981 në shkollat shqipe u arritën rezultate të mëdha , sepse shkollat shqipe ishin liruar nga ajo ngulfatja 20 vjeçare e dogmatizmit stalinian.
Në vitin 1981 shpërthyen demonstratat e studentëve dhe të popullit shqiptar të Kosovës. Këto demonstrate u shpallën “kontrarevolucionare”, të cilat kinse po e rrezikojnë rendin kushtetues Jugosllav.
Edhe në Preshevë filluan diferencimet ideopolitike. Për shkollat shqipe, për punëtorët arsimorë dhe për intelektualët shqiptarë, filluan ditë shumë të vështira.
Në shtator të vitit 1981 në shkollën fillore “15 Nëntori” në Preshevë erdhi gjenerali Bogoljub Gjorgjeviq. Me gjeneralin kishin ardhur edhe disa oficerë të lartë të APJ-së për të vlerësuar situatën politike dhe të sigurisë. Ata vizituan gati të gjitha bashkësitë locale. Gjenerali Gjorgjeviq zhvilloi bisedë vetëm me udhëheqësit e shkollës dhe me 2-3 aktivistë tjerë. Në këtë bisedë të gjatë, gjenerali i dëgjoi të gjithë pjesëmarrësit, duke filluar nga drejtori i shkollës Zejdi Veseli, ndihmësdrejtorët Faruk Veliu dhe Qirillo Dejanoviq sidhe 3-4 anëtarë të kolektivit. Çdo diskutim tonin ai e hidhte poshtë dhe fliste nga pozicioni i forces duke kërkuar prej nesh që t‘i identifikojmë dhe t’i përjashtojmë të gjithë ata punëtorë arsimorë që janë të ngarkuar me ideologji nacionaliste dhe iredentiste. Pasi, kuptohet, ne nuk pranuam se në shkollën tone kemi arsimtarë të tillë, gjenerali dukshëm i hidhëruar, në fund të kësaj bisede, mes tjerash tha: “Unë nuk kam ardhur në këtë shkollë të madhe të pyes se sa punëtorë e sa nxënës ka,por erdha të njoftohem a janë punëtorët arsimorë të indoktrinuar me ideologji nacionaliste dhe iredentiste. A jeni ju për ruajtjen e frutave të revolucionit socialist, vëllazërim bashkimin, bashkëjetesën dhe barazinë e plotë të kombeve dhe kombësive, apo jeni në anën e forcave kundërrevolucionare, të cilat po mundohen t’i rrënojnë themelet e Jugosllavisë. Ne i thamë se në Preshevë s‘ka pasur demonstrate e as protesta. Në shkollën tone s’kemi punëtorë arsimorë të indoktrinuar me ideologji nacionaliste dhe iredentiste. Ai kishte menduar se në shkollën tonë do të merrte ndonjë listë të punëtorëve arsimorë ndaj të cilëve duhet të merren masa ligjore. Gjenerali Gjorgjeviq i pezmatuar nga sjellja dhe përgjigjet tona, u ngrit në këmbë dhe shkoi gati pa përshëndetje. Kështu punëtorët arsimorë të shkollës fillore “15 Nëntori” në Preshevë e mbronin shkollën shqipe dhe kauzën kombëtare. Edhe pse pushtetëmbajtësit e atëhershëm tentuan disa here t’i denojnë së paku 10-15 punëtorë arsimorë, këtij qëllimi asnjëherë nuk ia arritën, falë unitetit dhe vendosmërisë së gjithë punëtorëve arsimorë.
Në vjeshtë të vitit 1988 në shkollën fillore “15 Nëntori” në Preshevë erdhi një grup punues nga Leskoci në krye me sekretarin Zare Dimitrijeviq. Në duskutimin e tij, ai mes tjerash, tha: “Qendra Arsimore Skënderbeu, në Preshevë, kaherë është shpallur vatër e nacionalizmit dhe iredentizmit shqiptar. Ne, ka tetë vjetë që po kërkojmë armiqtë e Jugosllavisë e më në fund i gjetëm. Ata janë 10-12 profesorët e këtij gjimnazi. Dimitrijeviqi i dënoi profesorët e gjimnazit ende pa iu vërtetuar fajësia, sepse ai ishte vet prokuror, vet gjykatës dhe vet ekzekutor. Edhe flamurin shqiptar do ta ndalojmë, derisa mos të rregullohet me ligj.Për këtë mbledhje kam shkruar gjerësisht në një libër tjetër. Kësaj rradhe do ta ceki vetëm përgjegjen unanime të 80 punëtorëve arsimorë, anëtarë të LKJ-së që ia dhamë Dimitrijeviqit: “Profesorët e gjimnazit ”Skënderbeu” janë njerëzit më të ndershëm të Preshevës. Ata përgatisin kuadro që do të mbajnë mbi supet e tyre barren e progresit të populates së Preshevës. Profesorët e gjimnazit nuk janë armiq dhe për dënimin e tyre mos kërkoni pëlqimin tone, se në këtë shkollë kurrë nuk do ta gjeni.
Sa i përket flamurit shqipëtar, ate mund ta ndalojë vetëm popullata shqiptare e Preshevës me referendum. Flamuri është symbol kombëtar i shqiptarëve dhe ne nuk pranojmë që të ndalohet. Flamurin mund ta ndaloni vetëm me dhunë”. Kështu edhe ndodhi, flamurin e ndaluan me polici dhe u bënë 20 vjet që është ende i ndaluar, edhe pse sot në Serbi erdhën në pushtet të ashtuquajturit demokratë. Flamuri shqipëtar valoi në institucionet e Preshevës plot 20 vjet, prej vitit 1968 deri më 1988. Sot ky flamur përdoret vetëm për marketing politik.

Pasuan masat drakonike kundër profesorëve të gjimnazit. U përjashtuan nga procesi edukativo-arsimor:
1. Nazmi Jashari drejtor i gjimnazit
2. Rexhep Rushiti ndihmësdrejtor
3. Riza Halimi professor i fizikës
4. Sami Hasani professor i gj. Angleze
5. Avni Shaqiri profesor i gj.shqipe
6. Behlul Nasufi profesor i sociologjisë
7. Ali Aliu profesor i biologjisë
8. Naser Haziri ekonomist i diplomuar
9. Selajdin Avdiu arsimtar i BAT-it
10. Halil Jusufi arsimtar i BAT-it

Pas përjashtimit të këtyre profesorëve që ishin anëtarë të LKJ-së, nga gjimnazi “Slënderbeu” u përjashtuan një numër i madh i profesorëve tjerë kinse si tepricë teknologjike.
Këtyre profesorëve të gjimnazit iu ndalua të punësohen në lëmin e arsimit. Meqë nuk kishin profesione tjera, të gjithë mbetën të papunësuar dhe pa kurrfarë mbrojtje sociale.
Këta profesorë e humbën betejën por e fituan luftën, sepse në vitin 1990 ra sistemi monist dhe u formuan partite politike. Ra ideologjia komuniste dhe të gjithë mandej u punësuan. Atyre u takon nderi, kurse shkolla shqipe mbijetoi dhe s’ka forcë më që mund ta kthejë prapa rrotën e historisë.
Sivjet ( 2007 ) u mbushën 120 vjet të shkollës së pare shqipe. U mbushën 120 vjet luftë permanente në mbrojtjen e shkollës shqipe dhe arsimimin në gjuhën amtare.
Për armiqtë e popullit shqiptar, shkolla shqipe ende është therë në sy. Edhe pas 120 vitesh, shqiptarët e Luginës së Preshevës, të Maqedonisë dhe të Malit të Zi, akoma mësojnë me programet e shteteve ku jetojnë. Prandaj na nevojitet shumë punë që shkolla shqipe përfundimisht të pavarësohet. Arsimi është mision i shenjtë historik dhe patriotik.
Siç po shihet, lufta shekullore e shqiptarëve për liri, për shkollën shqipe dhe kulturën shqipëtare, ka qenë shumë e vështirë dhe me plot sakrifica.
Duke u bazuar në krejt ate që shkrova më lartë, ne shqiptarët medoemos duhet të mbrojmë me çdo kusht shkollën shqipe dhe gjuhën amtare, e kursesi nuk guxojmë që të fusim politikë në shkollat tona.
Më 23 mars 1989, regjimi i Milosheviqit suprimoi me dhunë autonominë e Kosovës. Shqiptarët e Kosovës nuk pranuan këtë diktat dhe dolën në demonstrate të mëdha ku u vranë dhe u plagosën shumë njerëz. Më 2 korrik 1990 Kuvendii i Kosovës shpalli Republikën e Kosovës. Binin trumbetat e luftës të cilat paralajmëronin tragjedi të mëdha, të cilat për fat të keq edhe do të ndodhin.
Regjimi diktaktorial i Millosheviqit mbylli Univezitetin e Prishtinës, Akademinë e shkencave dhe arteve të Kosovës dhe Institutin Albanologjik në Prishtinë. Meqenëse shqiptarët e Kosovës nuk e praan robërinë, u mbyllën edhe shkollat fillore dhe të mesme (që më vonë u organizuan nëpërshtëpi private).Pas politikës gandiane të Rugovës,vjen lufta e UÇK-së 1998-1999, intervenimi i NATO-s dhe Kosova u çlirua. Këto ditë, Kosova pret pavarësinë. Lugina e Preshevës nuk është në agjendat e qendrave ndërkombëtare të vendosjes. Partitë politike shqiptare të Luginës së Preshevës gjenden para sfidave të mëdha. Regjimi serb nuk e pranon pavarësinë e Kosovës, duke i falënderuar përkrahjes dhe vetos ruse. Meqë situate në Luginë vazhdimisht po tensionohet nga forcat policore, ushtarake dhe xhandarmërisë, partite politike shqiptare të Luginës së Preshevës duhet të krijojnë një unitet dhe strategji të përbashkët për t’i përballuar sfidat me të cilat po përballen dhe ta ruajnë unitetin e popullit. Në Luginë të Preshevës nuk përjashtohen trazirat dhe protestat, madje edhe konfliktet që mund të ndikojnë në zhvendosjen e populatës. Në këto rrethana nuk duhet të merremi me çështje margjinale, por me çështje madhore kombëtare. Shqiptarët e Preshevës nuk janë ardhacakë as qiraxhinjë në shtëpitë dhe vatrat e veta shekullore. Lufta e pa kompromis për pushtet dhe urrejtja patologjike mes partive politike shqiptare të Preshevës është bërë varrë kanceroze dhe pengesë kryesore në krijimin e një fronti të përbashkët për realizimin e aspiratave tona shekullore për liri, barazi dhe bashkim me popujt e civilizuar të Evropës. Në rrethana të sistemit shumëpartiak dhe të prezencës së faktorëve ndërkombëtarë në Luginën e Preshevës, janë krijuar të gjitha parakushtet që problemet tona të zgjidhen sa më shpejtë. Viteve të fundit në Preshevë dhe Bujanoc po vijnë ambasadorët e SHBA-ve, Britanisë dhe vendeve tjera të Evropës, që në të kaluarën ishte vetëm ëndërr për popullatën e Preshevës. Mirëpo askush nuk do të na ndihmojë nëse ne nuk e ndihmojmë veten. Së pari duhet t’i flakim nga kokat tona injorancën,primitivizmin, bajraktarizmin, lokalizmin dhe të gjjitha dukuritë negative që I bëjnë dëm populates shqipëtare. Faktorin ndërkombëtar duhet ta bindim se jemi të gatshëm dhe të aftë të marrim përgjegjësinë dhe t’i udhëheqim institucionet e administrimit lokal, konform normave juridike dhe të rrespektimit të ligjit sikur në shtetet demokratike të Evropës. Ata që nuk janë në gjendje të bëjnë një gjë të tillë,doemos duhet të largohen nga postet partiake dhe institucionale dhe në vend të tyre të vijnë forcat progressive me ide dhe vision të ri që do ta çojnë popullatën e Preshevës drejt integrimeve euroatlantike së bashku me Kosovën dhe Shqipërinë. Si pjesëtar të barabartë të kësaj familje të madhe të popujve të civilizuar të Evropës do të zgjidhet përfundimisht edhe çështja shqiptare në Ballkan. Presheva sot ka një potencial të madh intelektual, të cilët janë në gjendje ta zëvendësojnë me shumë sukses gjithë nomenklaturën udhëheqëse të partive politike dhe të administrates komunale që janë burokratizuar dhe janë shndërruar në oligarki politike të cilat po ngulfasin çdo kreativitet. Disa udhëheqës autokratë të administrates komunale, duke mbrojtur interest personale, grupore dhe partiake, po i anashkalojnë interesat e përgjithshme të shqiptarëve të komunës së Preshevës në të gjitha sferat e jetës, duke filluar nga ekonomia, arsimi, shëndetësia, kultura, informimi etj. Duke shkelur ligjet, statutin, rregulloren e punës në Kuvendin komunal si organ më i lartë ligjvënës në institucionet e administrimit lokal, janë vënë mbi ligjin dhe bëjnë me këto institucione sikur me pronën private të tyre. Duke mos rrespektuar ligjin dhe duke falënderuar disa kuvendarëve puthadorë, ata po shkarkojnë dhe po emrojnë udhëheqës të administratës komunale, drejtorë të shkollave, drejtorë të shtëpisë së shëndetit, pa kurrfarë arsyetimi dhe pa kurrfarë përgjegjësie.
Popullata shqipëtare e Preshevës nuk meriton të përbuzet dhe të jetë rob i aspiratave karrieriste të udhëheqësve të partive politike, qofshin ato në pozitë apo opozitë, pa përjashtim.
E shkrova këtë letër me të vetmin qëllim që sadopak të ndikojë në tejkalimin e marrëdhenieve të keqësuara mes partive politike, të cilat po I bëjnë dëm dhe po e përçajnë popullatën shqipëtare të Preshevës në kohën kur s’kemi as shtet as pushtet të mirëfilltë dhe në kohën kur pas 100 vjet robërie do të zgjidhet çështja shqipëtare në Ballkan (nëse nuk ndodhë ndonjë tragjedi eventuale).
Qëllimi im nuk ishte që me këtë letër të fyej ndokend, përkundrazi, në këtë letër u mundova t’i kritikoj disa dukuri negative dhe të jap një kontribut modest në zgjidhjen e drejtë të statusit politik të Luginës së Preshevës.
Në skenën politike të Serbisë po dominojnë forcat nacionaliste, të cilat nuk po heqin dorë nga ideologjia mesjetare dhe miti I Kosovës që janë brengosëse.
Jam thellë i bindur se me përmbajtjen e kësaj letre do të pajtohet shumica dërmuese e punëtorëve arsimorë, e intelektualëve shqiptarë dhe e popullatës shqiptare të Preshevës.


Norçë 26 dhjetor 2007
autor: Sadri Qazimi

Lexo pjesën e parë këtu