SHPËRNDAJE

 

Bënte ftohtë përjashta. Gjatë kohës që kishin qenë brënda, në katin e katërt të atij sarkofagu ngjyrë ngjale, veriu i kishte shprishur retë dhe qiellit ia kishte dhënë një kallaj që s’ ishte as platina, as argjend. Nata ishte thinjur shumë dhe ajri kundërmonte bukë që piqeshin në një furrë të afërme.
” Po ikën dhe kjo natë,” tha Profesori duke ecur pranë saj. Ai e donte Eglantinën dhe n’ atë çast e ndjeu veten shumë mirënjohës. Ai ishte pedagog dhe s’ i pëlqente pjesët teatrale. Posaçërisht ato që dilnin nga mënga e këmishës.
” Nesër do kemi mot të mirë,” ia ktheu ajo. ” Moti do jetë i ftohtë dhe numri i atyre që do ta përcjellin Florin shumë i madh. Hiç s’ i dua ato ditët e zymta vjeshtake, se më pikëllojnë jasht mase. Mjafton ta kujtoj ditën kur e përcollëm Babin që ta urrej vdekjen me shpirt. Po vdekja qenka borxh që s’falet.”
” Babiyt ka qenë njeri i shkëlqyeshëm,” tha Profesori. ” Unë e kam dashur si vëlla dhe sa herë më kujtohet ai, më duket sikur i Madhi Zot është shumë i padrejtë. Zefi duhej të jetonte pak më shumë, të paktën deri sa të çlirohej Shqipëria si duhet.”
” Ashtu s’ mund të arsyetojë njeriu. Të gjithë ne, pleq e të rinj, do të vdesim një ditë apo jo?!” arsyetoi ajo.
“ S’ ka fjalë,” i tha ky.
Ajo ishte vajzë e rrallë, vajzë e arsyeshme, por si shumë shqiptare tjera, prore s’ e kish gjetur fatin e saj.Po plakej e gjora pa krijuar familje.
“ Di gjë, më sa ora do ta përcjellim kushëririn tënd?” e pyeti ky.
“ Të them të drejtën s’e di, se me ato punë merren Daja dhe Mami, po gjykuar nga ora kur është paralajmëruar dreka,ajo do të ndodhë më ora dhjetë,” tha Egla.
Ata qëndruanpranë makinës saj. N’ atë orë të brishtë të mëngjesit,kur Plazhi bënte një gjumë letargjik, rruga ishte e zbrazët dhe asnjë shpirt s’ dukej përjashta. Eglantina e hapi çantën dhe i nxori çelësat.
” Si thoni, të ecim?” e pyeti.
“ Të kishim ecur,” iu përgjigj ky.
Dhe ecën. Eglantina kaloi Pishat, kaloi dhe Stacionin hekurudhor dhe, pasi qëndroi përballë Sheshit të Dëshmorëve, vazhdoi më të djathtë, drejt Porto Romanos dhe Bisht Pallës.
Ajo dukej e lodhur. Pa marrë parasysh përpjekjet që bënte për ta ruajtur linjën, rroga që merte nga Porti dhe pizzat që natë për natë, e kishin bërë të veten. Megjithate, ishte gjithnjë një e plotë dhe simpatike. Tani që gjumi iu kishte ulur mbi qepallat e zeza, ajo e hapi dritaren dhe e fërkoi ballin me dorë.
“ Po dajën e madh e njoftuat?” e pyeti ky.
“ Nikollaqin, doni të thoni?”
“ Pikërisht Nikollaqin.”
“ Po. E ka njoftuar teze Lopi,” tha ajo dhe lëshoi një ofshamë të thellë. Pastaj, duke vazhduar drejt një pallati gri, shtoi:” S’ di nëse më besoni, xhaxhi Fati, po jam e lumtur që s’ kam as motra, as vëllezër.”
Edhe kjo po bëhet si tjerët. Dhe s’ ka faj, se dardha bie nën dardhë. Babanë e kishte fisnik e zemërbardhë, po nëna e saj ka mbeturKalavace.
” Nuk po të kuptoj, xhaxhi,” i tha ky. ” Ç’ lidhje ka përgjigjjayte me pyetjen që shtrova. Të gjithë lushnjarët, me përjashtim të dajallarëve të tij, e dinë se Nikollaqi ishte matrapaz.E tillë ishte koha… Si komunist që ishin, ata kishin nevojë për një matrapaz si Nikollaqi, përndryshe s’ ngjiteshin në Olimpin e Partisë Komuniste. Mos harro se Kalavacet, pa mbështetjen e labëve, edhe sot do të kalbeshin nëpër fshatrat e Beratit apo Voskopojës.”
Ajo e shkeli frenin dhe qëndroi pranë një furre të bukës. Profesori që kish qenë disa herë n’ atë lagje e njohu fasadën karakteristike të Gjimnazit ” Naim Frashëri”.
” E di, e di,” tha ajo me një zë që sa ishte i qartë, aq edhe i zhgënjyer. ” Ama ai bëri ç’ bëri dhe iku në Shtetet e Bashkuara, ndërsa nëna ime mbeti në Durrës. Ai ishte dhe mbeti mizor. Në vend se ta ngushëllonte teze Rudin, që ka humbur djalin më të madh e më të dashur, ai e kish zënë kufjen dhe i kish thënë : të pa Zoti. Të dha ate që meritoje. A fyhet motra n’ atë mënyrë dhe çë gëzim ka Rudina nga ai vëlla që s’ është veçse për gruan dhe vjehrrën e tij? Dhe çë gëzim mund të ketë Rudina nga katër motrat e saj, kur ato – në vend se t’ i zhgulin flokët – kënaqen me mjerimin e saj?Për ate jam shumë… shumë…e lumtur që s’ kam as motra, as vëllezër. Çë hair mund të kesh nga një familje që është në luftë permanente me vetveten?”
Sa e mençur që ishte. Edhe ai, kur mbetej vetëm në klasë dhe i priste gjimnazistët që dilnin në pushim, ia shtronte vetes po atë pyetje madhore. Ajo ishte një vajzë e re dhe meritonte një fat të mirë. Eglantina ishte pinjoll i një familje të përndjekur dhe pesimizmi i saj e prekte thellë në shpirt.
“ Ti je vajzë e re dhe duhet ta pranosh pjesën që ta ka caktuar Fati. Nëse s’ ke motra e vëllezër, kjo s’ do të thotë se u bë Kiameti. Nesër – pasnesër ti do të krijosh familje dhe do të kesh djem e vajza sa të duash. Edhe kjo – një arsye e madhe për ta dashur jetën.”
Ajo s’ ishte dakort me të.
” Ju po më keqkuptoni,” tha duke e marrë tufën e çelsave. ” Unë e dua jetën, i dua kushërinjtë, i dua tezet. Shyqyr Zotit, edhe punën e kam të mirë, se Mami ka dhënë një grusht euro për atë vend pune, por do t’ isha gënjeshtare sikur të ju thoshja qëpo vdes për një familje si kjo e jona. Them e jona – tha ajo duke dalë nga makina – se edhe Zotrote po jeton me teze Ksenin dhe na njeh si paren e kuqe. A keni parë cingunë si këta? A keni parë idiotë si këta? E di që po ju bezdis, po unë s’ kam baba dhe kam nevojë të flas me dikë.”
Atij i erdhi keq për te.
” Fol sa të duash, se s’ kam gjumë,” i tha. ” Mjerisht, dua të shtendosem pak, se më ka lodhur rruga. Një dush i ngrohtë do bënte çudira.”
” Punë që bëhet,” e ngushlloi ajo, duke ngjitur shkallët. ” Unë do të ju përcjell deri te dera dhe prapë do vete në Plazh, se duhet t’ i marr ato motrat. Bojleri ka qenë i ndezur tërë ditën dhe ujë me bollëk.”
” Ti rrofsh,” e uroi Profesori, duke i ndjerë frymëmarrjet e erës që endej nëpër shkallë. ” Ishalla më gënjyen sytë, po Gapi ishte trashur pak.”
” Jo, s’ të kanë gënjyer. Gapi kandryshuar shumë,” tha ajo, duke e hapur derën. ”Sa ishte Babi gjallë, ajo ishte e butë, sociale, po me të vdekur ai, ajo është kthyer në fis. Tani s’ ka tjetër temë pos këmishave, syteneve, brekëve e fustanave… Njësoj si vëllezërit e saj… Më vjen turp të dëftoj, po kam rënë në hall… Unë kam një punë, po muaj për muaj po duhet të marr raport, ta shoqëroj nëpër Greqi, Turqi e Itali, të përkthej e të dëgjoj me veshët e mi, si e gënjen dhe mashtron botën. S’ ju besohet, por Gapi atë ditë që nuk e shet një bluzë, fustan apo një pale brekë, s’ ha bukë nga sikleti. Aq shumë i ka hyrë leku në gjak. Ka filluar të mburret se ajo , pas Nikollaq Kalavaces, është mashtruesja më e madhe e Shqipërisë.”
“ Aty e paska tepruar,” tha ai duke e prekur me një buzëqeshje ironike. Me sa duket, Agapi s’ kënaqej vetëm me lekë por donte edhe famë. “ Ka gjasa që ajo po bëhet mashtruese, por jam i sigurtë se qëndron larg vendit të dytë. Në një vend siç është Shqipëria ynë, konkurenca është e madhe. Pse, do të thuash. Thjesht, sepse të gjithë shqiptarët janë bërë mashtrues… Mos harro se Nikollaqi ishte mashtrues, po gënjeshtrat e çuan n’ Amerikë… Këtu kishte punë… Kishte atdhe… Kishte farefis… Ndërsa atje ka brekët e zonjës Makfire… Mashtrues po shitet edhe daja Pipi, por një ditë do të përfundojë në morgun e Stambollit… Aspak më e fisme s’ është as Lopi, por ajo e ndjek një metodikë tjetër… Më e keqja është teze Xhuli, por doli një arap dhe ia dëftoi vendin. Ia mori nja shtatë a tetëmijë euro dhe iku n’ Evropë…Ai iku në Gjermani, Xhuli mbeti në Makropulo…Që ta them të drejtën, Rudinën s’ e di, por thonë se edhe ajo, njësoj si Kseni, është gatuar keq…”
Eglantina e ndezi dritën dhe, pasi e mori një dardhë nga shporta, po matej të ikte. Tani ajo e kish sjellë te shtëpia dhe s’ kishte arsye ta bezdiste me llafe.
“ Për mendimin tim, të dyja janë budallaqe,” tha Eglantina, duke u mbështetur në bravën e derës. “ Ndryshimi është kualitativ. Teze Rudi është budallaqe e shkolluar, egoiste dhe shumë kokëfortë, ndërsa teze Kseni është budallaqe e pashkolluar, e trembur dhe zemërbutë. Edhe pse me fakulltet, teze Rudi ka parazituar mbi djersën e xha Thanasit. Kjo s’ do të thotë seai është i ndershsëm. Ai e mori Rudinën me dashuri dhe Rudina s’ e tradhëtoi me askend. Ishte ai, xhaxhi Nasi që shkoi te Xiba dhe ia mbushi barkun. Por kjo s’ do të thotë se ishte i keq. Ai është zemërbardhë e dorëdhënës, por karakteret e tyre s’ puqeshin askund.E sa i përket teze Ksenit, ajo ka patur fat të madh. Me Ksenin keni bërë një sevap të madh.”
Ai e lëshoi çantën në korridor dhe e zhveshi pallton që e kish blerë enkas për atë rast. Fjala ”sevap”, të cilën ateistët e përdornin vend e pa vend, s’ i pëlqeu shumë.
” Xhaxhi e di që kam bërë sevap, se e kam nxjerrë nga thonjët e zotit Pipi, që e shiste si krah pune, por kjo nuk është e qenësishme. Ajo që nuk e di dhe nuk do ta mësoj kurrë është: sa janë dajot dhe tezet tua të ndërgjegjshme për hallin tim. Si mos qofsha gabim, të gjithë shikuan qejfet e veta, ndërsa Ksenin e lanë me një nënë plakë. Të gjithë u martuan dhe bënë nga një rryç apo dy, ndërsaKseni mbeti vetëm. Ja, kjo është historia që dajot dhe tezet nuk donë ta dinë.”
” Qëndron,” tha ajo. Qetë – qetë. Pa shqetësimin më të vogël. ” Të gjithë ata janë të ndërgjegjshëm për mirësinë tuaj, por s’ i le zilia ta pranojnë. Mos harro, xhaxhi Fati, se Kalavacet janë ziliqarë dhe, më me qejf, do ta shihnin duke larë pjata, se duke jetuar në Zvicër. E para nga ata është nëna ime.”
” Ti po tallesh?”
” Jo për zotin Krisht.”
” Ti rrofsh për fjalët që the, se je pjesë e asaj familje, po unë po e ndiej veten keq dhe – mos ma merr për të madhe – s’ dua t’ ua shoh as sytë. Xhaxhi s’ jam ngushtë për komplimente, por shpesh herë e kam pyetur veten: A ndiejnë këta njerëz dashuri dhe si pasqyrohet ajo midis tyre tyre? Kush është Kseni për ta – njëra nga motrat e tyre apo ish sherbëtorja e shtëpisë?”
Eglantina donte të ikte.
” Ah, sikur ta dija përgjigjen, do ta dëftoja me gjithë qejf, por ajo është si pusi i Karbunarës,” tha. ”Ika, se duhet t’ i marr ato motrat. Edhe ti duhet të pushosh, se kjo ditë do jetë e gjatë.”
”Mbylle derën, atëherë,” e luti ky.
Ai s’ duhej të hynte n’ ato shkurre. Eglantina ishte një vajzë e re dhe e pangatërruar n’ ato halle. Mjerisht, n’ atë orë të ditës, kur terri sapo e kish prekur dritën, edhe ai kishte nevojë të bisedonte me dikë, t’ i nxirte zorrët përjashta, ta thonte mendimin e tij. Përse duhej ta lente punën dhe të turrej për në Tiranë? Për hir të mirësjelljes? Ça dinte ai për Rudinën apo djalin e saj? Edhe dikur, njësoj si sot, Rudina kishte shtëpi dhe jetonte vetëm, por s’ kishte marrë mund ta ftonte për një kafe. Përkundrazi, dhjetë vjet më parë, kur Kseni e kishte dorëzuar shtëpinë dhe po bëhej gati të ikte nga Shqipëria, Rudi s’ e kishte ulur veten aq poshtë sa t’ ia hapte derën as për tri katër netë, por e kishte lënë në hotel. Zonjë e madhe ishte Rudi, me qen e me syza të zeza, si ato protogonistet e Çehovit, dhe s’ e kishte prishur rehatinë për një budallaçkë që s’ e kishste lexuar as ”Historinë e Partisë”. Edhe më vonë, kur Kseni kishte mbërritur në Bernë dhe iu kishte lajmëruar nga shtëpia, Rudi s’ e kishte pyetur për hallet e saj. Të thuash që s’ kishte lekë është – gabim. Rudi ta thente kokën me euro, se kishte tre evlatë në Itali dhe ata e furnizonin me plaçka e me dollar amerikanë.
Brenda bënte ftohtë por ai, deri sa kishte kuvenduarme Eglantinën, nuk e kish ndjerë tehun e acarit shqiptar. Mjerisht, sapo doli nga gabina, e kuptoi se dallimi midis pallateve të shquar shqiptarë dhe godinave të thjeshta zvicerane ishte i madh. I ndërtuar me blloqe të gatshëm dhe punë vullnetare, i izoluar nga brenda dhe aspak nga jashtë, pa bojlerë e ngrohje qendrore, pallatiku banonte Agapi pasqyronte gjithnjë dimërin e Pasdiktaturës shqiptare. Ditën, deri sa e zonja e shtëpisë ziente kafe e gatuante ndonjë gjellë, shtëpia ishte e ngrohtë, po me të përënduar dielli, ajo shndërrohej në frigorifer akulli.
Ai, pa humbur shumë kohë, hyri në fjetore, veshi një kostum sportiv dhe u mbështet në një jastuk të trashë leshi, të cilin Eglantina e përdorte kur lexonte romane të trashë. Çudi, more burrë! Atij i kishte dalë gjumi fare dhe në vend se të mbulohej me jorgan e të kridhej në një gjumë sado të shkurtër, iu afrua dritarës dhe e pa Durrësin me sytë e atyre që me vite kishin jetuar n’ atë qytet.Ai kurrë s’e kishte dashur atë lagje. Në pallatet e saj gri dhe kangjelat e dritareve të vogla, katrore, pasqyrohej gjithënjë Burreli dhe Shqipëria.
Përjashta ndrinte hëna dhe Parafabrikati, ajo parajsë e Proletariatit të fuqishëm shqiptar, shquante qartë në lëndinën e qiellit të veshur me acar. Çka kishte ndodhur, vallë? Ç’ ishte ai vullkan që ziente në trurin e tijdhe pse s’ e lente të kridheju në gjumë?
Profesori u shtri në krevat, e mbuloi kokën mejorgan dhe përpiqej ta bënte një sy gjumë, po përtej qerpikëve të rëndë nga pagjumësia gjithnjë shquante një perde e trashë, e qëndisur me yje gurkali, dhe e nxiste të zhytej në ca dukuri që sa dukeshin të thjeshta, aq ishin dhe të ndërlikuara. Ai, Rifat Xhafa, mundej të bënte gjithëçka, por assesi ta mohonte atë dritën e zbehtë që hynte nëpër dritare dhe ia kujtonte se distance midis jetës dhe vdekjes ishte poaq e madhe sa dhe distanca midis krevatit ku ishte shtrirë vetë dhe arkivolit ku ishte shtrirë ai tjetri që priste ta hynte në tokë. Ai, që nga çasti kur Kseni kishte filluar të grinte diçka për një greminë italiane e kishte ditur se ajo vdekje s’ ishte si e përshkruanin motrat Kalavace dhe vendimi i tij për të marrë leje nga shkolla ishte i pamatur.
Një ditë, edhe me Rifatin, si meheronjtë e përrallave arabe, kishte ndodhur e papritura. Bënte vapë, dielli digjte si saç, po banorët e Shqipërisë, të trembur nga zani çaushët e Greqisë, edhe kur dilnin në plazh, kallashët i mbanin nën peshkirë, ndërsa revolet në kostumet e banjos. Vetëm ky s’ kishte frikë se, si i huaj që ishte, mundej të endej lirisht, pa e prekur askush. Aty kishte shkelurnjë rrasë guri dhe, pa më të voglën kurreshtje për ate që fshihej nën te, e kishte luajtur nga vendi. Se mos e dinte që përtej saj fshihej hyrja e një bunkerinëntokësor? Ja që nën atë faqe të ashpër guri mblidheshin fijet e holla të një metali që vinin nga Hani i Hotit, Qafa e Morinës, Vlora, Llazarati, Marbela, si dhe qytetet tjera të Evropës Juglindore.
Në fillim, deri sa s’njiheshin mirë, ajo qenia e thatëdhe e pagëdhendur, që quhej Kseni, nuk i kishte zënë me gojë as vëllezërit, as motrat. Me atë gjest ajo i kishte dhënë të kuptonte se s’ kishte marrëdhënie të mira familjare. Thjesht, ajo s’ donte t’ i ngatërronte në jetën e saj private. Sikur ky të mos e inkurajonte Ksenin që ajo, më së pari, t’ i shkruante t’ i shkruante Nikollaqit, atij që gjendej në Amerikë, pastaj Pipit, atij që e furinizonte Plazhin me dyer alumini dhe, më në fund, motrave që gjendeshin në Greqi, ata do t’ ishin rehat dhe krejtësisht të painformuar për ato që ndodhnin në Hanin e Hotit, bankat e Milanos apo limanin e Vlorës.
Fatlumnisht, pas rrëmujës së krijuar nga sherbëtorët e Janullatit, Shqipëria e mori veten dhe Profesori u afrua me Pipin, që tani e quante veten ”fabrikant”, si dhe Gapin, që ishte bërë ”afariste”, por ata tjerët mbetën emra dhe fotografi që i kishte parë në albumet e Ksenit.U deshtën plot dhjetë vjet që ai, pak nga pak dhe pa dijeninë e Ksenit, t’ i gjurmonte ato fije që e lidhnin Durrësinme Podgoricën, Podgoricën me Vlorën, Vlorën me Lazaratin, Lazaratin me Pulian dhe Pulian me Milanon. Herë pas here, duke biseduar rreth udhëtimeve të shpesha që bënte Gapi nëpër Evropë, pastaj rreth atij xhipit që Eglantina e kishte blerë nga Stathi, djali i Rudinës, lekëve që Pipi depononte në Bankën Tregtare Italiane, si dhe artikujve që herë pas here dukeshin në shtypin italian, ai kishte prekur definitivisht ca fije që kundërmonin si plaga e një gjymtyre të infektuar. Çuditërisht, Kseni s’ dëgjonte n’ atë vesh. Fundja, ç’ lidhje kishte ajo me pislluqet e nipave dhe mbesave të saj? Çdo njeri lidhej për këmbën e vet.
Kseni ishte një qenie e çuditshme. Në fillim, deri sa Profesori ishte i lirë nga shkolla dhe endej me te nëpër lagjet e bukura të Bernës, sot në Kishën Katedrale, nesër në bashkinë mesjetare, të cilën vendasit e quanin ”Rathaus”, pastaj shtigjet e bukura të malit Gurten, puset e shatërvanet e pasur me ujë, ajo ishte e lumtur. Ajo tërë jetën kish qenë sherbëtore e prindërve të saj dhe, përderisa tjerët bënin fëmijë eshkonin në pushime, ajo kishte ngecur në vend dhe ishte plakur para kohe.
Ajos’ ishte veçse pesëdhjetë e sa vjet por sytë dhe buzët dhe faqet e saj pasqyronin shpirtin e një qenie që kurrë s’ e kishte përjetuar një ledhatim mashkulli. Kish gjasa që dhe ajo, njësoj si vajzat e moshës saj, e kishte dashur ndonjë djalë, porajo dashuri ishte tharë pa perënduar dielli. Ajo ishte e mirë dhe s’ flente gjithë natën kur ky, Rifati, ishte pa qejf, por s’ e dinte si ishte dashuria midis mashkullit dhe femrës. Si njeri i ndieshëm që ishte,atij i kishte ardhur keq për te dhe e kishte lënë të qetë. Nuk kish dashur të prekte në integritetin e saj femëror. Mu për këtë arsye, as ai, as ajo, s’ e dinin tamam nëse ishin burrë e grua apo vetëm shokë të pandashëm me njëri tjetrin. Por ata ishin definitivisht shqiptarë dhe kurrë s’ e ndërronin ndonjë fjalë në gjuhë të huaj.
Kështu kishte filluar robëria e tij.Kseni s’ ishte e trashë, gjermanishten e mësoi shpejt, por atë çast që duhej të shkonte në Zyrën e Punësimit, ajo s’ lente gurë pa luajtur deri sa jepte dorëheqje. Pak nga pak dhe Profesori filloi ta kuptonte se ajo, që nga çasti kur kishte dalën në aeroportin e Tiranës, e kishte punësuar veten vetëm te ai dhe cilëndo punë që ia ofronin zviceranët, s’ e mbante më shumë se dy – tri javë. Ajo s’ mundej të punonte me askend.
Kjo gjë e kishte nxjerrë shpesh herë nga takti. Ai kishte bërë çmos që ta bindte se ishte gabim, aq më tepër që jetonin në një vend të huaj dhe cilindo çast mundej të ndaheshin nga njëri tjetri. Paçka se ajo punë pak i bënte Ksenit. Kseni kishte gjithmonë një shkas për t’ u zënë me ndonjë grua apo burrë. Nëse s’ ishte toni qysh i kishte folur Filan Filani, gjithsesi ishte fytyra. Po kush mutin ishte ai njeri t’ ia mësonte Ksenitzanatin e saj? Të gjithë mendonin se ajo ishte budallaçkë shqiptare, por gaboheshin. Kseni ishte e aftë në zanatin e saj dhe s’ i lejonte askujt që ta mësonte. Para së gjithash, ajo ishte e ndershme dhe s’ e duronte askend pos burrin e saj. Ai ishte i pari në rend të ditës dhe ajo orientohej vetëm me urdhërat e tij.
Profesor Rifati ishte zënë shumë herë me të. Ai e kishte qortuar dhe s’ i kishte folur me javë, por ajo s’ kishte luajtur nga e vetja. Ajo ishte kokëfortë, ndërsa Profesori ishte çam. Sa e sa herë ishte matur t’ ia blente një biletë dhe ta niste në Shqipëri, por papandehur iu kishin çfaqur zotat e Dodonës dhe ai kishte çuar dorë nga vendimi i tij. Çka dreqin fitonte edhe nga ajo liri e qelbur? Kseni ishte e shëmtuar, e sëmurë, gënjeshtare, mashtruese, po dhe viktimë e një regjimi që me vite e kish ushqyer popullin me gënjeshtra e paragjykime. Një qenie që e kishte shkuar tërë jetën me mashtrime s’ mundej të bëhej e ndershëm brenda natës. Ajo, për ta arsyetuar sëmundjen që e kishte marrë dikur, në vitet e fëminisë, mendonte se ishte gatuar keq që s’ dinte të gënjente siu tjetrët.Për fat të keq, ajo s’ dallonte aspak nga nga Nikollaqi, Pipi, Rudina e Agapi dhe me siguri do të shkonte larg sikur ta lexonte atë librin që quhej ”Historia e Partisë”. Paçka se zoti Adham, babai i tyre, s’ e donte Partinë dhe më parë kishte pranuar që ajo të vilanosej mbi fijet e misrit, se ta shkonte vullnetare në hekurudhën Fier – Rogozhinë.
Kësisoji, deri sa tjerët recitonin vjersha për Leninin e Stalinin e Mao Ce Dunin dhe i këndonin Partise e Shokut Enver, Kseni e humbi rrugën dhe, si pasojë e asaj frike, mbeti e vogël dhe kryeneçe si mijëra e mijëra shqiptare tjera. Ça duhej të bënte profesor Rifati tani? Ta nxirte nga shtëpia dhe t’ ua hapte gojën atyre që ia kishin marrë rininë? Jo, ai s’ ishte çoban që ta poshtronte një femër e cila, përpos tjerash, ishte edhe e sëmurë. Ate s’ do ta bënin as fshatarët më të egër shqiptarë. Më me kënaqësi e ndante kafshatën e bukës me një viktimë, se sa puthej e eglendisej me një kurvë që punonte në klubet e natës.
Të gjithë – dhe posaçerisht kosovarët – të cilët i kishte ndihmuar me shkresa, apele e demonstrata, e pyesnin veten ç’ kishte ndodhur me të. Ai ishte i shtruar, po dhe gjaknxehtë. Ai dinte të mllefosej e të shkonte fytafyt me policinë. Qysh pranonte tani të bëhej peng i një gruaje që dukej më plakë se nëna e tij dhe, frangat ia lente për bukë, ajo i fuste në konton e saj? Ai duhej të kishte një shkas të madh, jashtzakonisht të madh, që s’ e lëndonte atë grua aq të keqe.
Jo, për pa qenë fare i ndërgjegjshëm mbi pikëllimin e tij, Profesori e kishte akseptuar fatin e tij dhe për ta ruajtur fytyrën e të parëve çamë, askujt s’ i dëftonte mbi kapricet e saj, edhe ate, më së paku motrave apo vëllezërve të saj.
Ky ishte kapaku i asaj dhembje të heshtur. Ai e kishte shkuar tërë jetën me libra në dorë dhe kishte nevojë për një jetë të qetë. Herë pas here kishte mallë të madh të shtrihej në krevat e ta lexonte një libër të mirë – apo të shkonte në librari e ta blente ndonjë fjalor të trashë – apo të ulej në një kafene e ta pinte një kafe, porkjo ishte e pamundur. Ato cikërrima të vogla, që e bënin jetën të lehtë e banale, kishin vdekur para dhjetë vitesh. Profesorinuk egzistonte më, sepse ai s’e dinte që librat bliheshin me franga, ndërsa kafenetë, kinematë, bibliotekat e lokalet tjera ishin burime të sëmundjeve ngjitëse.

( vazhdon )

Shkruan: Ramadan Rexhepi